De sluitertijd bepaalt hoe lang de sensor van je camera licht opvangt. Dat is soms een fractie van een milliseconde en soms een halve minuut. Met de juiste sluitertijd bevries je een vallende waterdruppel, of laat je juist de lichten van auto’s als strepen door je foto lopen. Hier lees je hoe dat werkt en hoe je de sluitertijd op de Nikon D70 instelt.
In het kort
- De sluitertijd is hoe lang de sluiter openstaat: van 30 s tot 1/8000 s op de D70.
- Korte tijden bevriezen beweging, lange tijden maken beweging zichtbaar.
- Uit de hand: houd de sluitertijd korter dan 1 gedeeld door 1,5 keer de brandpuntsafstand.
- Je kiest de sluitertijd in stand S of M met de achterste instelschijf.
Wat is de sluitertijd precies?
Voor de sensor zit een sluiter: een gordijntje dat normaal dicht is. Druk je af, dan klapt eerst de spiegel omhoog en gaat de sluiter even open. De tijd dat hij openstaat, is de sluitertijd. Hoe langer, hoe meer licht er op de sensor valt en hoe meer beweging je vastlegt.
Sluitertijden worden meestal geschreven als breuk: 1/250 s betekent een tweehonderdvijftigste seconde. Op het schermpje bovenop de D70 en in de zoeker zie je alleen het getal onder de streep, dus 250. Lange tijden krijgen een aanhalingsteken: 2″ is twee seconden.
Het bereik van de sluitertijd op de Nikon D70
De D70 heeft sluitertijden van 30 seconden tot 1/8000 seconde, standaard in stapjes van 1/3 stop. Daarnaast is er de stand bulb, waarbij de sluiter openblijft zolang jij dat wilt. Elke volle stap, bijvoorbeeld van 1/125 naar 1/250, halveert of verdubbelt de hoeveelheid licht.
Bijzonder voor zijn tijd is de combinatie van een mechanische sluiter met een elektronische sluiter in de CCD-sensor. Daardoor kan de D70 officieel flitsen tot 1/500 s, terwijl veel andere spiegelreflexcamera’s uit die tijd bij 1/180 of 1/250 s ophielden. Handig als je buiten bij fel zonlicht wilt invullen met de flitser. De andere technische gegevens vind je in de specificaties van de D70.
Sluitertijd instellen op de D70
Je kiest de sluitertijd met de hoofdinstelschijf, het wieltje achterop onder je duim.
- Stand S (sluitertijdvoorkeuze): jij kiest de sluitertijd, de camera past het diafragma aan. Dit is de handigste stand als beweging de hoofdrol speelt.
- Stand M (handmatig): de achterste schijf regelt de sluitertijd, de voorste het diafragma. Draai je voorbij 30″, dan kom je bij bulb.
- Stand P: de camera kiest beide, maar met de achterste schijf schuif je naar een snellere of langzamere combinatie.
In de motiefstand Sport kiest de D70 zelf zo kort mogelijke sluitertijden. Daar heb je echter geen directe controle. Wil je leren hoe sluitertijd en opening samenwerken, lees dan ook het artikel over het diafragma en f-getallen.
Beweging bevriezen met een korte sluitertijd
Een korte sluitertijd zet beweging stil. Hoe snel het onderwerp beweegt en hoe dichtbij het is, bepaalt hoe kort je moet gaan. Als vuistregel:
- 1/125 s: wandelende mensen, spelende kinderen op afstand.
- 1/250 tot 1/500 s: fietsers, honden in beweging, voetballers.
- 1/1000 s en korter: vogels in de vlucht, opspattend water, motorsport.
Korte tijden vragen veel licht. Op een zonnige dag is 1/1000 s met de D70 geen probleem, maar binnen of bij bewolking moet je het diafragma ver openen of de ISO verhogen. Zet de D70 voor sport ook in de stand voor continu-opnamen: dan maakt hij zo’n drie beelden per seconde zolang je de ontspanknop ingedrukt houdt.
Bewegingsonscherpte als creatief effect
Een lange sluitertijd laat beweging zien in plaats van die te bevriezen. Dat is geen fout maar een stijlmiddel, mits de rest van de foto scherp is.
Meetrekken
Bij meetrekken (panning) volg je een bewegend onderwerp met de camera terwijl je afdrukt. Kies een sluitertijd van 1/30 tot 1/60 s, zet de D70 op continu scherpstellen (AF-C) en draai vanuit je heupen mee. Het onderwerp blijft redelijk scherp, de achtergrond wordt een veeg van strepen. Reken op veel mislukte foto’s: dat hoort erbij.
Stromend water en lichtsporen
Een waterval of beekje wordt zijdezacht bij een halve seconde tot enkele seconden. Lichtsporen van auto’s vraag je met 10 tot 30 seconden. Daarvoor heb je een statief nodig, want uit de hand lukt dat niet.
Overdag is er voor zulke lange tijden vaak te veel licht. Zelfs op f/22 en ISO 200, de laagste stand van de D70, wordt de foto dan te licht. Een grijsfilter (ND-filter) voor het objectief lost dat op.
Bewegingsonscherpte voorkomen uit de hand
Onbedoelde onscherpte komt meestal door je eigen handen. Een bekende vuistregel: houd de sluitertijd minstens zo kort als 1 gedeeld door de brandpuntsafstand. Omdat de D70 een DX-sensor heeft, vermenigvuldig je die brandpuntsafstand eerst met 1,5.
| Brandpuntsafstand | Beeldhoek vergelijkbaar met | Langste sluitertijd uit de hand (ongeveer) |
|---|---|---|
| 18 mm | 27 mm | 1/30 s |
| 50 mm | 75 mm | 1/80 s |
| 70 mm | 105 mm | 1/125 s |
| 200 mm | 300 mm | 1/320 s |
De D70 heeft zelf geen beeldstabilisatie. Objectieven met VR (vibratiereductie) werken wel op de D70 en winnen je een paar stops. Let op: VR helpt tegen trillende handen, niet tegen een bewegend onderwerp.
Houd de camera met twee handen vast, ellebogen tegen je lichaam, en druk de ontspanknop rustig in. Even uitademen voor je afdrukt helpt echt.
Lange sluitertijden en bulb op de D70
Voor tijden langer dan een paar seconden zet je de camera op een statief en voorkom je dat je hem aanraakt bij het afdrukken. De gewone D70 heeft geen aansluiting voor een draadontspanner; die kwam pas op de D70s. Je gebruikt dus de zelfontspanner of de infrarood afstandsbediening ML-L3. De verschillen lees je bij D70 en D70s vergeleken.
Met de ML-L3 kun je in stand M ook bulbopnamen maken: zet de camera op afstandsbediening, druk één keer om de sluiter te openen en nog een keer om hem te sluiten. Zo maak je opnamen van minuten, bijvoorbeeld van sterrensporen of onweer.
Trillingen op het statief
Ook op een statief kan een foto bewogen zijn. Bij tijden tussen ongeveer 1/15 en 1/2 seconde kan de klap van de opklappende spiegel een lichte trilling geven. Ook je vinger op de ontspanknop brengt de camera net even in beweging.
Gebruik daarom de zelfontspanner of de afstandsbediening, zet de middenkolom van je statief zo laag mogelijk en hang bij wind je tas onder het statief. Zo haal je toch het maximale uit lange sluitertijden.
Tip: zet bij lange sluitertijden de ruisonderdrukking voor lange belichtingen aan in het opnamemenu. De D70 maakt dan na de opname een tweede, donkere opname om ruis weg te rekenen. Dat kost evenveel tijd als de opname zelf, dus wacht even voor je de camera uitzet.
Welke sluitertijd kies je wanneer?
Een paar richtwaarden om mee te beginnen:
- Portret uit de hand: 1/125 s of korter.
- Kinderen en huisdieren: 1/250 tot 1/500 s.
- Sport en vogels: 1/1000 s of korter.
- Meetrekken: 1/30 tot 1/60 s.
- Zijdezacht water: 1/2 tot 4 s met statief.
- Stad bij nacht met lichtsporen: 10 tot 30 s met statief.
Begin in stand S, kies bewust een tijd en kijk op het scherm of de beweging eruitziet zoals je wilt. Na een paar uitjes voel je vanzelf aan welke sluitertijd bij welke situatie past.
Veelgestelde vragen over sluitertijd
Hoe korter de sluitertijd, hoe minder licht de sensor krijgt. Kan het diafragma niet verder open, dan blijft de foto te donker. Verhoog in dat geval de ISO of kies een iets langere sluitertijd.
Ja, een sluiter heeft een beperkte levensduur en elke foto telt mee. Hoeveel opnamen een exemplaar aankan, verschilt per camera. Bij een tweedehands D70 is het aantal gemaakte opnamen daarom een van de punten om naar te vragen.
Officieel synchroniseert de D70 tot 1/500 s. Sommige fotografen melden dat het met de ingebouwde flitser ook bij kortere tijden lukt, maar dan krijg je niet altijd de volle flitskracht. Reken voor betrouwbare resultaten op 1/500 s als grens.
Bij 30 seconden sluit de camera zelf na precies die tijd. Bij bulb bepaal jij hoe lang de sluiter openstaat, met de ontspanknop of de afstandsbediening. Dat heb je nodig voor opnamen die langer duren dan een halve minuut.
Zet de camera op een statief, kies ISO 200 en een diafragma rond f/8 tot f/11, en houd de sluiter een paar seconden open met bulb of een tijd van 2 tot 8 seconden. Zo vang je meerdere pijlen in één beeld.
